Վաղուց անցել են ժամանակները, երբ ատամնացավի դեպքում անմիջապես դիմում էին աքցանի օգնությանը: Իհարկե, ատամը հեռացնելն ավելի հեշտ է, քան այն պահպանելու համար պայքարելը, սակայն ժամանակակից ստոմատոլոգիան հնարավորինս խուսափում է հեռացնելուց: Մասնագետները կարծում են, որ ատամը պետք է հեռացնել միայն այն ժամանակ, երբ ատամը փրկելու բոլոր հնարավոր մեթոդներն արդեն սպառվել են:
Ե՞րբ և ո՞ր ատամները չի կարելի հեռացնել
Փորձառու ատամնաբույժը միշտ դեմ է ատամների հեռացմանը և կիրառում է բուժման բոլոր ժամանակակից մեթոդները: Դրան գումարած, գոյություն ունեն նաև դեպքեր, երբ ատամի հեռացումը թեկուզ ժամանակավոր, բայց հակացուցված է:
Եվ այսպես, ատամները չի կարելի հեռացնել հետևյալ դեպքերում՝
• ատամը գտնվում է չարորակ գոյացության հարակից հատվածում.
• ինֆեկցիոն հիվանդություններ (սուր շնչառական հիվանդություններ, անգինա, գրիպ, շրթունքների հերպես, հեպատիտ Ա և այլն).
• շաքարային դիաբետ և այլ ներզատական հիվանդությունների դեկոմպենսացման շրջան.
• սրտամկանի սուր ինֆարկտ, ստենոկարդիայի և սիրտ-անոթային համակարգի այլ հիվանդությունների սրացման շրջան.
• հոգեկան խանգարումների (մանիակալ-դեպրեսիվ փսիխոզ, շիզոֆրենիա) սուր շրջան.
• նարդային համակարգի ախտահարումներ (մենինգիտ, արյան շրջանառության սուր խանգարում և այլն).
• արյան հիվանդություններ (լեյկեմիա, սակավարյունություն, արյան մակարդելիության ցածր ցուցանիշներ և այլն).
• դաշտանի օրերին և դրանից 2-3 օր առաջ ու հետո.
• հղիության առաջին և երրորդ եռամսյակ.
• որոշ ստոմատոլոգիական խնդիրներ (ստոմատիտ, գինգիվիտ և այլն):
Թվարկված դեպքերն ատամի հեռացման խոչընդոտ կարող են լինել, սակայն սուր շրջանն անցնելուց հետո և համապատասխան պատրաստվածություն ունենալով, ատամնաբույժը կարող է հեռացնել ատամը, եթե դրա անհրաժեշտությունը կա:
Արժե դիտարկել ևս մեկ դեպք, երբ պետք չէ շտապել ատամի հեռացման հարցում: Շատ ծնողներ կարծում են, որ երեխաների կաթնատամները պետք է ոչ թե բուժել, այլ հեռացնել, քանի որ դրանք արմատներ չունեն: Իրականում, սակայն, կաթնատամները չի կարելի ժամանակից շուտ հեռացնել, քանի որ դա կարող է բացասական հետևանքներ ունենալ՝
• ազդել աղեստամոքսային տրակտի բնականոն գործունեության վրա.
• հետևանքներ թողնել խոսքի ձևավորման վրա.
• դառնալ կաթնատամի տակ գտնվող հիմնական ատամի հիվանդության պատճառ:
Ե՞րբ է ատամի հեռացումն անխուսափելի
Որքան էլ որ ատամնաբույժները պայքարեն յուրաքանչյու ատամը պահպանելու համար, երբեմն լավագույն ելքը վիրաբուժական միջամտությունն է: Ատամի հեռացումն անխուսափելի է, եթե՝
• պահպանողական բուժման ժամանակ դրական արդյունք չի նկատվում.
• ատամը կարող է նորագոյացությունների, կիստաների առաջացման կամ եռորյակ նյարդի բորբոքման պատճառ դառնալ.
• ատամի դիրքն անհաջող է, առկա են ծկթման պաթոլոգիաներ (օրինակ՝ իմաստության ատամի դեպքում) կամ պատրաստվում եք օրթոդոնտիկ բուժման.
• բարդություններ են առաջացել քրոնիկական պերիոդոնտիտի, պարոդոնտոզի կամ պարոդոնտիտի անտեսման արդյունքում.
• ատամի արմատը լայնակի կամ երկայնակի կոտրված է.
• տեղադրվելու է շարժական պրոթեզ և այլն:
Ատամների վիճակը և դրանց հետագա ճակատագիրը որոշելու համար ստոմատոլոգը զննում է բերանի խոռոչը, ռենտգեն հետազոտության միջոցով գնահատում և ախտորոշում վիճակ, ապա անցնում ատամի հեռացմանը:
Ատամների հեռացման թերություններից մեկն այն է, որ հարևան ատամներն սկսում են աստիճանաբար տեղաշարժվել, հեռացված ատամի տեղում տարածությունն ավելի է մեծանում՝ ստեղծելով էսթետիկ լուրջ խնդիրներ, խանգարելով ծամելու գործընթացը և ազդելով ծնոտի հոդերի վվրա: Այս իսկ պատճառով բժիշկ-ստոմատոլոգը ցուցում է հեռացված ատամը փոխարինել իմպլանտով կամ արհեստական ատամով՝ անշարժ կամրջաձև պրոթեզի միջոցով:
Ինչպե՞ս կանխել ատամի հեռացումը
Վաղ թե ուշ մեզնից յուրաքանչյուրը բախվում է անտանելի ատամնացավին: Կարելի՞ է արդյոք պահպանել լնդերի ու ատամների առողջությունը: Անշուշտ հնարավոր է, և այդ հարցում կօգնի կանոնավոր խնամքը:
Ատամների հետ կապված խնդիրների մեծամասնությունը կանխելու համար անհրաժեշտ է հետևյալը՝
1. Օրական առնվազն երկու անգամ մաքրել ատամները: Մասնագետները խորհուրդ են տալիս օգտագործել տարբեր ատամի մածուկներ, օրինակ՝ առավոտյան՝ սպիտակեցնող մածուկ, իսկ քնելուց առաջ՝ վերականգնող կամ բուժիչ:
2. Օրական գոնե մեկ անգամ ատամների արանքները մաքրել հատուկ խոզանակով, ոռոգիչով (իրիգատոր) կամ ատամների թելով:
3. Հետևել սննդակարգին, նվազեցնել քաղցր սննդի և ըմպելիքների օգտագործումը:
4. Կանոնավոր այցելել ատամնաբույժին (առնվազն 6 ամիսը մեկ անգամ)՝ խնդիրները վաղ հայտնաբերելու և կանխելու համար:
Ուզո՞ւմ եք խուսափել ցավագին զգացողություններից: Ձևավորե՛ք ձեր առօրյայում այս առողջ սովորությունները: Առողջություն ենք մաղթում:
